Jedziemy z nowym cyklem artykułów o górach. Na pierwszy ogień idzie Mount Everest, Czomolungma, Qomolangma, lub Sagarmatha. Nazw tego najwyższego na świecie szczytu jest kilka, a wy możecie się dowiedzieć jeszcze nie jednej ciekawostki o Evereście z naszego artykułu. Zapraszamy! 

Mount Everest

Wysokość: 8848 metrów n.p.m.

Lokacja: Nepal, Chiny

Pierwsze wejście: 29 maja 1953 roku. Edmund Hillary, Tenzing Norgay.

Pierwsze wejście zimowe: 17 lutego 1980. Leszek Cichy, Krzysztof Wielicki

Opis

Jest zbudowany z granitów, gnejsów oraz z wapieni i łupków. Tworzy potężny masyw podcięty z trzech stron lodowcami (najdłuższe Khumbu i Rongbuk – ok. 17 km).

Przez miejscową ludność uważany za siedzibę bogów. Odkryty i po raz pierwszy zmierzony przez geodetów brytyjskich w połowie XIX wieku, po raz pierwszy zdobyty 29 maja 1953 roku.

Mount Everest jest znany na świecie, przede wszystkim z tego powodu, że jest najwyższą górą. Jednakże przez wiele lat ludzie starali się zmierzyć jego wysokość, która aktualnie dzisiaj wynosi według różnych źrodeł od 8848 do 8850 metrów n.p.m.. W każdym razie Everest  rośnie nawet o 10 cm rocznie.

Everest leży w Himalajach, na pograniczu Nepalu i Chin. Nazwa został mu nadana po Sir Georgu Everescie, który jako pierwsza osoba umieścił go na mapie.

Edmund Hillary razem z Sherpą Norgayem Tenzingiem zdobył najwyższy szczyt świata - Mount Everest (8848 m n.p.m.) 29 maja 1953 roku. Byli oni pierwszymi ludźmi którzy stanęli na jego wierzchołku.
Z kolei polskim chlubnym akcentem w historii podboju Everestu, było pierwsze zimowe wejście (Krzysztof Wielicki, Leszek Cichy) w 1980 roku

Historia zdobywania

• 1904 - Sir Francis Younghusband otrzymuje od dalajlamy zgodę na pierwszą brytyjską wyprawę w Himalaje.
• 1913 - John Noel w przebraniu mnicha buddyjskiego przemierza Tybet badając możliwości dotarcia pod szczyt Everestu. Zostaje zdemaskowany i musi opuścić płaskowyż.
• 1921 - wyprawa brytyjska - szef: Charles Kenneth Howard-Bury, George Leigh Mallory, Guy H. Bullock, Wollaston, Harold Reaburn, Alexander Kellas (umiera podczas wyprawy na atak serca), Heron, Wheeler, H. T. Morshead - wyprawa badająca potencjalne drogi wejścia na szczyt, zdobyto liczącą 6990 m Chang La;
• 1922 - wyprawa brytyjska - szef: Charles G. Bruce, G.L. Mallory, George I. Finch, T.G. Longstaff, Strutt, Crawford, H.T. Morshead, Geoffrey Bruce, J.B. Noel, Wakefield, T.M. Somervell, Morris, E.F. Norton, Tedżbir Bura Gurkha, Dasno oraz dziewięciu innych lokalnych tragarzy-pomocników. Siedmiu Szerpów ginie w lawinie. Osiągnięto wysokość 8326 m.
• 1924 - wyprawa brytyjska - szef: Charles G. Bruce, zastępca: Edward Felix Norton, G.L. Mallory, H. Somervell, Odell, Andrew Comyn Irvine, Beetham, Hazard, G. Bruce, Narbu Jishee, Lhakpa Chedi, Hingston - lekarz, J. Noel - dokumentacja. Gen. Charles Bruce choruje na malarię - kierownictwo przejmuje E.F. Norton. Baza w dolinie Rongbuk. Ginie G.L. Mallory, A. Irvine oraz dwóch Szerpów. Wyprawa dotarła najprawdopodobniej do wysokości około 8600 m. W maju 1999 roku amerykański himalaista Conrad Anker odnalazł na wysokości 8230 m ciało George'a Mallory'ego.
• 1933 - wyprawa brytyjska - szef: Hugh Ruttledge, Wyn Harris, Wager, 12 tragarzy, Norton, Frank S. Smythe, Eric E. Shipton. Osiągnięto 8572 m.
• 1935 - wyprawa brytyjska - szef: Eric E. Shipton.
• 1936 - wyprawa brytyjska - szef: Hugh Ruttledge.
• 1938 - wyprawa brytyjska - szef: Harold W. Tilman. Osiągnięto wysokość 8326 m.
• 1947 - Kanadyjczyk Earl L. Denman i dwóch Szerpów osiągają Chang La.
• 1949 - Nepal otwiera granice dla zagranicznych wspinaczy.
• 1950 - wyprawa brytyjsko- amerykańska pod kierownictwem Erica E. Shiptona pokonuje Ice Fall (Lodospad Khumbu).
• 1951 - Duńczyk Klaus Bekker-Larsen i czterech Szerpów docierają na Chang La.
• 1952 - wyprawa szwajcarska - szef: Edouard Wyss-Dunant, Raymond Lambert i Szerpa Tenzing Norgay wychodzą na 8560 m.
• 1952 - druga wyprawa szwajcarska - szef: Gabriel Chevalley. Ginie Mingma Dorje. Osiągnięto 8100 m.
• 1953 - wyprawa prowadzona od strony Nepalu (na mapce poniżej szkic drogi) - szef: John Hunt, Nowozelandczyk Edmund Percival Hillary, Thomas Duncan Bourdillon, Charles R. Evans, Tenzing Norgay - Szerpa z Dardżylingu oraz 26 innych Szerpów. 29 maja o 11.30 Hillary i Tenzing stają na szczycie Everestu.
• 1965 - Nawang Gombu Sherpa jako pierwszy wspinacz na świecie powtórnie zdobywa szczyt Everestu (wejścia nr 11 i 17).
• 1975 - maj - pierwsze wejścia kobiece: Junko Tabei z Japonii od południowego - wschodu oraz Tybetanka Phantog od strony północnej.
• 1978 -  Wanda Rutkiewicz jako pierwsza Polka (i europejka) stanęła na szczycie Everestu.
• 1980 - pierwsze zimowe wejścia na szczyt Everestu - Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki, kierownikiem wyprawy był: Andrzej Zawada.

Ważniejsze wejścia

• 29 maja 1953 roku. Edmund Hillary, Tenzing Norgay. Pierwsze wejście w historii.
• 1975, maj – pierwsze wejścia kobiece: Junko Tabei z Japonii od południowego wschodu oraz Tybetanka Phantog od strony północnej.
• 1978 - Reinhold Messner wchodzi jako pierwszy człowiek na Mount Everest bez butli tlenowej.
• 16 października 1978. Wanda Rutkiewicz jako pierwsza Polka (i europejka) stanęła na szczycie Everestu
• 17 lutego 1980. Leszek Cichy, Krzysztof Wielicki. Pierwsze zimowe wejście w histrorii.
• 1980 - Reinhold Messner wchodzi solo na szczyt, nową drogą na północnej ścianie .
• 2005 – Marcin Miotk, pierwsze polskie wejście bez tlenu

Ciekawostki

• Największą ekspedycją wspinającą się na Mount Everest była chińska ekspedycja w 1975. Składała się z 410 wspinaczy!
• Mount Everst jest znany również jako Czomolugma, czyli "Matka wszystkich śniegów". w tybetańskim i Sagarmatha, znaczy również "Matka Świata" po Nepalsku.
• Mount Everest został kiedyś zmierzony przez eksploratorów na wysokość 29000 stóp, jednak stwierdzili oni, że ludzie nie uwierzą w taką wysokosć, więc dodali 2 stopy :)
• Mount Everest rośnie 3 do 6 milimetrów rocznie. Do tego "wędruje" na północny-wschód o 7,5 cm rocznie.
• Najlepszą porą na wspinaczkę na Everest jest wczesny Maj przed sezonem monsumowym.
• Brytyjscy odkrywcy nazwali szczyt Mount Everest od nazwiska szefa pomiarów geodezyjnych w Indiach w latach 1823 - 1843 Sir George'a Everesta.
• Oficjalna obecna wysokość Everestu bazuje na pomiarach GPS dokonanych w 1999 roku przez Amerykańską ekspedycję. Góra jest wyższa niż 21 budynków Empire State Building, ustawionych jeden na drugim
• W 1978 Reinhold Messner i Peter Habeler byli pierwszymi himalaistami, którzy weszli na szczyt bez wspomagania tlenowego. W 1980 roku Messner wrócił na górę, aby zdobyć ją solo, do tego nową drogą na północnej ścianie
• Mount Everest charakteryzuje się ekstremalnymi temperaturami. Temperatura na szczycie nigdy nie jest wyższa niż 0° C. Średnia temperatura w styczniu wynosi tam -36° C, a zdarza się, że spada do -60° C. W lipcu średnia temperatura wynosi -19° C
• Najpopularniejszymi drogami wejściowymi są: South Col Route przez południowo-wschodni grzbiet z Nepalu, oraz North Col Route przez północno-wschodni grzbiet z tybetu.
• 10 maja 1993 roku na szczycie staneło 40 wspinaczy. Do tej pory jest to rekord nie pobity.
• Najbezpieczniejszym rokiem na Mount Everest był rok 1993 kiedy to 129 wspinaczy weszło na szczyt, a tylko 8 zgineło ;)
• Najmniej bezpieczny dla odmiany było rok 1996, kiedy to 98 wspinaczy weszło na szczyt, a zginęło 15.
• Najwięcej osób zginęło po stronie Nepalskiej
• W latach 1953 -1969 na szczycie stanęło 21 wspinaczy. W latach siedemdziesiątych - ponad osiemdziesięciu, w latach osiemdziesiątych - prawie dwustu, w ostatniej dekadzie ubiegłego wieku - niemal tysiąc.
• Szerpa Babu Chiri spędzil 21 godzin i 30 minut na szczycie Everestu
• Jean-Marc Boivin z Francji doszedł najwyraźniej do wniosku, że długie schodzenie to nie jest to co lubi i po prostu zleciał ze szczytu na glajcie w 11 minut.
• Davo Kamicar z Słoweni dokonał pierwszego zjazdu z Everestu 10 października 2000 roku.
• Na szczycie znajduje się ponad 150 ciał wspinaczy.
• W 2005 roku na szczycie wylądował helikopter.
• Najszybsze wejście od południa - w 2000 roku Babu Chhiri Szerpa (34 lata)  wszedł na szczyt z bazy w 16 godzin i 56 minut
• Najszybsze wejście od północy - W 1996 Hans Kammerlander w 16 godzin i 45 minut wszedł z bazy na szczyt.
• Pierwsza niewidoma osoba na szczycie - Erik Weihenmeyer w 2001 roku.
• Kushang Szerpa jest jedyną osobą która weszła na Everest z wszystkich 4 stron.
• Apa Sherpa wszedł na szczyt 21 razy
• Kenton Cool wszedł na szczyt 9 razy, a do tego był pierwszą osobą która wysłała wiadomość na tweetera ze szczytu.
• Odmiana truskawek pnąca się niczym winorośl, otrzymała nazwę Mount Everest
• Amerykański przewodnik Michael Horst wszedł na Mount Everest i Lhotse w mniej niż 21 godzin

Cytaty

• "Choć dla większości tym Everestem będą tylko(?) skałki, Tatry, Alpy to tak w gruncie rzeczy najważniejsze jest samo zdobywanie, dążenie do celu i walka o osiągnięcie go, gdyż w naturze człowieka zakodowano, by wciąż zwracał się ku nowemu i nieznanemu. Pięknie i zwięźle oddaje to buddyjska zasada Droga jest celem." Alek Lwow
• "Każdy ma swój Everest"  Tenzing
• "Co człowiek, który wspina się na Everest, z trudem chwytając oddech po każdym kroku, ma wspólnego z atletą w szortach i podkoszulce wykonującym akrobatyczne ruchy na bulderach Fontainebleau? Nic, z wyjątkiem tego, że może to być jedna i ta sama osoba." Walt Unsworth
• Gdyby to nie był Everest to byśmy chyba nie weszli! Leszek Cichy
• "Wyżej niż na Everest nie wejdę, a bardziej samotnie niż w pojedynkę - nie można. Trzeba się rozejrzeć za nowym wyzwaniem." Reinhold Messner
• Everest nie jest szczytem pięknym. Prawdopodobnie gdyby cała okolica była położona o tysiąc metrów niżej, nikt by tu nie zajrzał. Przyjechałaby jedna wyprawa, zrobiła pierwsze wejście i na tym by się skończyło. Everest niższy o tysiąc metrów byłby niewiele wart. Nietrudny, nieładny. Jego ogromna atrakcyjność bierze się stąd, że jest bezwzględnie najwyższy, a nasza stechnicyzowana cywilizacja wymaga wyników dających się wyrazić w kategoriach obiektywnych. Leszek Cichy
• Przyszło ciężkie załamanie pogody. Straciło życie kilku wspinaczy zaskoczonych wysoko na grani. Nie winiłam za to Everestu. Taki był, groźny i potężny. To my musieliśmy uniknąć jego gniewu. Anna Czerwińska
• Korona Ziemi zmieniła mój stosunek do Everestu. Bawiąc się w kolekcjonowanie szczytów, poczułam się zwolniona z obowiązku dokonywania wejść sportowych. Wystarczyło wejść na szczyt. Anna Czerwińska
• Nie oddałbym za Everest nawet paznokcia! Andrzej Heinrich
• Powyżej 7500 m, gdzie droga wiodąca północno-wschodnią grzędą wkraczała w mikstowy teren, teraz praktycznie nie było śniegu. Wylazł stromy, ruchomy piarg i miejscami kruche skały. Ukazały się wszystkie śmieci, pozostałości po obozach, stare liny, porzucone butle. Everest jakby się postarzał. Przykro było wspinać się po tym śmietnisku. Anna Czerwińska

Zdjęcia

 {gallery}gory/mount-everest{/gallery}

Filmy

W maju 1953 roku nowozelandzki himalaista i badacz polarny Edmund Hillary z Szerpą Tenzingiem Norgayem stali się pierwszymi zdobywcami Mount Everestu. Dziesięć lat później na ten najwyższy szczyt świata dotarli pierwsi Amerykanie, wśród nich fotograf National Geographic Barry Bishop. Z okazji 50. rocznicy pierwszej wspinaczki, synowie tych trzech mężczyzn organizują ekspedycję śladami ojców.

Film z angielskiej wyprawy na Mt Everest